Dưa hấu bây giờ có quanh năm. Nhưng những quả dưa hấu tết lại ngon ngọt thơm hơn ngày thường đến lạ.

Tết nguyên đán của người Việt ta vốn có truyền thống bánh chưng xanh hay bánh tét và dưa hấu đỏ, là một trong những món không thể thiếu trong những ngày tết.

Để có những quả dưa đẹp tươi ngon là cả một thành quả lớn lao của người làm vườn.

Năm nay, cũng như bao năm trước. Gia đình bác Hai tôi vẫn trồng dưa hấu tết. Cả nhà bác chuẩn bị rất chu đáo từ tháng mười âm lịch. Nào cày xới, rồi vun luống, ươm hạt... từng cây con một tra vào những lỗ có sẵn một cách cẩn thận đúng chuẩn mực.

Cứ mỗi sáng bác gái đã dậy từ tờ mờ nấu nước pha trà. Họ ngồi trò chuyện nào thời tiết, nào sức khỏe, nào mùa vụ... nhấm nháp xong ấm trà với mấy thẻ đường rồi là hai bác cùng nhau khoác áo ra đồng.

Bác gái thì đi xem từng gốc dưa, xem nhánh vươn ra đã dài chưa nếu nhánh chia ra nhiều đọt thì cần phải tỉa bớt. Bác nâng niu từng nụ hoa cho đến những trái dưa non vừa kết quả. Một dây dưa hấu thường chỉ để lại ba đến bốn trái thôi để đảm bảo cho trái đủ dinh dưỡng mà phát triển. Những trái dưa non còn lại cần cắt tỉa sớm dùng chúng để nấu canh, kho cá, hoặc làm dưa chua thì tuyệt cú mèo... Xa xa bác trai gánh những thùng nước to có gắn vòi hoa sen tưới đều đặn từng luống một. Nhà bác không có điều kiện để gắn đường nước tự động nên họ phải tranh thủ khi mặt trời chưa lên là đã tưới xong ruộng dưa rộng lớn này rồi. Có những hộ họ trồng dưa bạt ngàn và dùng máy bơm tưới rất hiện đại. Nhưng dù sao tôi vẫn thích tưới bằng thùng có gắn vòi hoa sen.

Bác Hai tôi xem mảnh vườn như máu thịt. Bao tâm huyết đặt vào những luống dưa.

Tôi về thăm bác Hai cũng vào lúc mùa thu hoạch dưa đã đến. Những lái buôn vào tận vườn đánh giá mua... đến ngày là họ tự hái và vận chuyển hàng luôn. Họ vẫn để lại những trái dưa gia đình bác Hai đã chọn để làm quà biếu và chưng lên bàn thờ ông bà. Nhưng tôi vẫn thích ăn những trái dưa tại vườn, trong lúc hái họ xẩy tay rơi vỡ... Những trái dưa chín mọng ngọt lịm. Chia nhau ăn không cần dao muỗng cứ thế mà cạp ăn... mát cả ruột gan.

Tôi còn được tham gia bán dưa hấu tết cùng gia đình bác Hai. Những năm xa xưa đó, dưa hấu thu hoạch được người nông dân họ tự hái bán. Nhà bác Hai đã chuẩn bị cho dưa hấu lên xe bò sau khi đã lót những lớp rơm an toàn. Khoảng hai ba giờ sáng mọi người bắt đầu đánh xe bò ra chợ huyện. Đường từ nhà ra huyện cứ thăm thẳm xa. Nhịp bước đều đều của hai con bò cứ chậm rãi gõ trên đường. Tiếng "dí thá..."  thỉnh thoảng vang lên khi bác Hai điều khiển hai con "bò chiến". Rồi cũng đến chợ huyện, trao đổi mua bán, cho đến khi trời vừa hửng sáng thì mọi việc đã xong. Tôi thích nhất là lúc này: Chúng tôi ghé vào một hàng bún quen (bún nước lèo Trà Vinh nghen. Một loại nước lèo không có ở những miệt khác). Nước dùng của món bún này chỉ bằng mắm làm từ những con cá tạp hoặc cá lóc, họ nấu với sả, nấm rơm, cá kèo và củ ngải bún. Rất đơn giản mà vô cùng hấp dẫn. Nồi nước lèo mở ra thơm phức nồng nàn hòa với cái gió lập xuân buổi sáng, tô bún được ăn kèm với các loại rau dân dã giản dị: cọng bông súng, bắp chuối, hẹ và một ít rau thơm... Trên bàn còn dọn thêm những món ăn kèm: chả giò, bánh giá, huyết và cả thịt heo quay... một chén muối ớt bên cạnh lọ giấm mà khi dùng thêm một ít tô bún như tăng thêm hương vị đặt trưng không lẫn với bất cứ món bún nào khác được.

Cũng có những năm bác Hai bày dưa ra bán tại chỗ. Bác giăng bạt câu đèn bán thâu đêm suốt ngày. Ăn ngủ cùng lũ dưa. Khi gần hết bác Hai kêu những đứa trẻ gần đó cho chúng những trái dưa còn lại mang về nhà mà ăn. Tiếng cười nói vang cả một góc chợ...

Những ngày ấy là những ngày vui nhất trong năm. Gió xuân phơi phới, lòng người hồ hởi nhiều niềm tin và hy vọng.

Tâm tư đang mơ màng về một xuân xưa, một tiếng chim ríu rít trên cành mai đầy ắp nụ ngoài vườn của bác Hai. Tôi ngẩng lên tìm chú chim thì một tia nắng xuân ấm áp rọi xuống ngay mắt tôi... khẽ chớp mắt cúi đầu tôi mỉm cười: Xuân đã về!

Trong nhà, bác Hai gái đã chuẩn bị sẵn sàng quà quê để tôi mang về biếu ba má. Tất nhiên là không thể thiếu những quả dưa hấu tết: Quà của bác Hai nghen bây. Nặng quá nhưng tôi vui không kể xiết. Công bác tới một nén lận đó liệu mà... Ngoài ngõ xe đã đến đón tôi đi về với gia đình. Mà mọi người vẫn quyến luyến. Vừa xách giỏ, đeo ba lô mà bác Hai gái còn với theo đưa tôi miếng dưa hấu đỏ tươi: "Cầm theo ăn bây" như thầm chúc nhau sang năm mới Quí Mẹo 2023 nhiều tươi đẹp và hạnh phúc.

Lê Thị Ngọc Nhi 

>> Đọc tiếp…

Ba đã già thật rồi...

Tay Ba run run nắm lấy tay con. Chân nhấc đi chậm chạp giữa đông đảo đời vui. Nhưng giờ Ba không còn sức để vui khi cuộc sống quanh ta vẫn náo nhiệt mà ta thì lực bất tòng tâm...

Nhìn Ba mà con muốn làm gì đó để cho Ba có thể khỏe hơn - nhưng không thể - cuộc đời không thể sống dùm ai đó. Chỉ có thể là chia sẻ cho vơi ưu phiền, cho thêm nguồn sống...

Những ngày cường tráng của Ba đã xa rồi. Ngày ấy, tay Ba là sức mạnh, vai Ba là điểm tựa, chí Ba là niềm tin yêu là động lực... dìu con vào đời...

Con mong bù đắp cho Ba nhưng chẳng thể thay Ba những lúc tuổi về chiều trong cuộc đời. Rồi mai này con cũng như Ba, cũng sẽ già yếu đi. Đó là định luật trời dành cho con người. 

Ngày còn bé con cứ lẽo đẽo theo Ba. Ba đi đâu con cũng muốn theo. Còn nhớ những khi ra vườn nhà mình con hỏi đủ thứ chuyện, thắc mắc lại nghịch ngợm nữa. Rồi những đêm an lành bên Ba, Ba làm ngựa cho con cưỡi, Ba làm đủ thứ trò hề vui cho con cười... Ôi cả một vùng trời dấu yêu xưa...

Ngồi nhớ xa xưa... hồi tưởng kỉ niệm đời người. Đâu rồi cái thời trai trẻ thanh xuân đầy nhiệt huyết.

Đâu rồi cái thời tham gia thủy lợi chung tay đào kênh  dẫn nước ngọt về... Đâu rồi cái thời chạy xe mấy trăm cây số về thăm con... cái thời của người thanh niên nhiệt huyết yêu đời. Ba từng tham gia công tác xã hội, từng đi vào vùng sâu vùng xa dạy chữ cho các trò nghèo tỉnh lẻ. 

Nhớ khi con ngày còn bé Ba dắt con từng bước đầu đời. Con lớn lên trong vòng tay thương yêu của Ba Mẹ. Nào đâu khi cuộc sống thời ấy khó khăn vất vả trăm bề đi học thật xa mới đến trường Ba chở con sau lưng mà con ôm Ba ngủ mê say . Ba sợ con té phải luôn miệng nói chuyện với con và nhắc nhở liên hồi, tay Ba níu chặt tay con... những lần vượt xẻo qua cầu đi học khi cây cầu bị nước cuốn trôi đi...ngày ngày Ba cõng các con trên vai lội qua dòng nước chảy xiết... ngày ấy con vẫn chưa thấu hiểu được công Cha nghĩa Mẹ. Con chỉ thấy thương Ba vô bờ chỉ biết chăm học cho Ba bớt lo và thêm động lực làm việc.
Có những ngày nắng đẹp cùng gia đình vui chơi. Những ngày mưa ấm áp chuyện trò. 

Thích nhất là những chiều cuối tuần cả nhà quây quần bên nhau vui rộn ràng, gia đình sum họp kể nhau nghe chuyện mình chuyện người...nghe Ba dạy cách đối nhân xử thế cách sống và làm việc...

Con nhớ có lần Ba dẫn con đi thi. Ba lo lắng còn hơn cả "tử sĩ". Ba chỉ dẫn dặn dò từng li từng tí... Rồi con bước vào đời không còn thơ dại. Ba vẫn dõi theo con. Cuộc sống ngày càng cuốn con người vào vòng xoay cơm áo gạo tiền... vào danh lợi... con đi sớm về khuya... thưa dần thăm viếng hỏi han... thưa dần ân cần lo lắng. Con đã lãng quên chia sớt những vui buồn cuộc sống bên Ba... Thế nhưng khi con gặp khó khăn là lúc nào cũng có sự giúp sức từ Ba.
Ngày tháng cứ vô tình qua đi. Con càng trưởng thành Ba Mẹ càng già yếu...
Một lần nhận tin người  bạn nhắn: "Ba mình mất rồi bạn ơi"! Chợt nghe mắt cay xè tim như thắt lại. Là Ba của bạn mà tim còn nhói thế kia... nghĩ mà càng thương.

Mỗi ngày mỗi giờ sớm chiều thăm viếng khi có thể.

Con và Ba cùng ngồi hàng giờ để tâm sự chuyện gần chuyện xa để Ba có thể trút tâm tư nỗi niềm nhớ nhung ông bà ngày trước, những ngày tháng xa xăm đầy hoa mộng đầy yêu thương của Ba... Ký ức chỉ còn trong lời kể, trong giấc mơ đồng lúa xanh rì còn vang đâu đây tiếng hát ngọt ngào: "Tình cha ấm áp..." Con vẫn sống hồn nhiên từng ngày từng giờ từng khắc trôi đi vô tình mà quên những nhọc nhằn hằn trên tay trên trán của Ba. Tóc Ba không còn xanh, nhường cho con giấc ngủ, cho con ăn ngon mặc đẹp cho con tri thức vào đời. Đó là niềm hãnh diện của con. Đó là niềm vui là sức sống của Ba... Chúng con giờ là niềm an ủi lớn nhất của đời Ba.

Ba đã sống một đời người không hối tiếc. Một cuộc đời đã cống hiến cho xã hội. Hy sinh cho gia đình. Trọn niềm tin yêu cho các con. Bao vần thơ ca ngợi, bao bài nhạc chúc tụng, bao lời văn hoa mỹ cũng không sao nói được lòng con. Ba tận tụy cả đời mình. Giờ khi tuổi về già niềm hãnh diện của Ba là con cháu thành đạt yên vui. Ba chỉ mong con cháu được vững vàng trên đôi chân của chính mình khi chân Ba không còn vững bước...

           

Lê Thị Ngọc Nhi

>> Đọc tiếp…

Cây phượng già như gầy hơn xưa. Nhưng lửa phượng vẫn rừng rực cháy. Hôm nay về lại đường xưa. Vẫn như mới ngày hôm qua. Ngõ vào xóm đường đã tráng nhựa sao bụi đỏ lại bay làm cay cay mắt nhỏ - người thiếu phụ đã ngoài tuổi bốn mươi. Nhỏ hướng mắt về tia nắng đậu lại trên cành phượng vĩ mơ về ngày thanh xuân xa lắm rồi...

Tuổi vào đời như cây xanh chưa nụ nhiều lúc ngẩn ngơ đến dại khờ. Nhỏ với bím tóc dài tự tay tết mỗi ngày.  Đơn giản nhưng đẹp lạ, lắm kẻ nhớ nhung vì bím tóc rối đến quá ngây thơ. Mười bảy tuổi, xuân đang thì nở hoa. Vậy mà nhỏ nào hay, cứ rụt rè nhút nhát đến khó gần.

 Ngày ngày, qua cây cầu vắt vẻo tưởng chừng gãy đôi gần nhà. Nhỏ run run đi trong lo sợ, mấy thằng bạn cùng xóm muốn giúp cũng không dám. Nào được nhỏ nhìn tới. Thật ra là nhỏ e dè vì gia giáo nhà nhỏ rất nề nếp. Nhà nhỏ nào có khá chi đâu. Từ thành phố chuyển về đây, nơi sông nước hữu tình thơ mộng. Nhiều nhất là nắng và gió cứ lồng lộng thổi tứ bề. Từ nhà đến trường những mười mấy cây số, nhà không có xe đạp. Vậy là đôi chân bé nhỏ ấy sáng chiều cùng chị trên lối quen. Con đường như một người bạn thân. Từng lũy tre, bụi duối hay cây cồng phủ bóng mát trên chặng đường đến trường... Ngang qua hàng dừa nước nhà ai kia là con đường duy nhất để đến trường. Bên đường đất đỏ bụi đỏ cứ mịt mù - ngày ấy làm sao có đường trải nhựa mà đi. Chiếc nón vải trên đầu, bím tóc tết gọn gàng sánh bước cùng chị. Hai chị em cứ líu lo vô tư mà không ngại quảng đường đến trường vừa bụi đỏ vừa xa xôi. Nơi đến trường huyện có hàng cây Phượng vĩ đỏ rực như lửa vào ngày đầu hè, thu đông hay mùa xuân lắm lúc cũng còn hoa đỏ trên cây như nhiệt huyết trong nhỏ không bao giờ tắt.

Tháng tháng ngày ngày chăm chăm chỉ chỉ. Nhỏ đâu ngờ ai kia thầm để ý. Lối đi về đã có người quan tâm.

Thu sang, đông tới. Ngày lại qua... Nhỏ không còn hồn nhiên như trước. Tóc không bím nữa mà thướt tha trong nắng chiều cho tim ai kia thêm xuyến xao. Nhỏ đã thành thiếu nữ tự bao giờ.

Chiều ấy, cơn mưa bất chợt làm nhỏ không biết làm sao. Hôm nay nhỏ đi học một mình. Mưa to. Từ huyện về nhà còn xa tít...

Như vị thần cứu tinh. Chiếc xe đạp, áo mưa đôi. Ai kia đang đợi cạnh cổng trường. Nhỏ cảm ơn rối rít, đường từ trường về không còn xa đôi trẻ líu lo như quen nhau từ lâu lắm.

Từ đó, ngày ngày, tháng tháng đã có bạn cùng xóm quan tâm. Những vui buồn đời học sinh cứ êm đềm trôi như áng mây mùa thu, xanh ngắt, trong ngần. Nhật ký trao tay, thư qua thư lại. Ấm áp ngây thơ vụn dại. Chẳng phải tình yêu, chẳng phải đợi chờ.

Năm cuối cấp cũng đến. Nhỏ xa quê vào Đại học. Xa những mơ mộng nơi xóm quê... Ai kia đi du học theo nguyện vọng của gia đình, lâu rồi cũng không gặp được. Ngày ấy quê nhỏ làm gì có điện thoại, mà cũng nào có dám ngõ cùng ai. Đành xếp lại! Một kỷ niệm bé tẹo xa xôi mà đời này không thể nào quên...

Hè lại về khi cây Phượng ngày ấy rực đỏ. Nhưng ai đã mang ký ức một thời đi đâu Vẳng đâu đây giọng ca quen thuộc: "rưng rưng phượng nở trên đầu... tìm em anh biết... tìm đâu bây giờ...."

                                     

Lê Thị Ngọc Nhi

>> Đọc tiếp…