Nhận được bản thảo Giấc mơ sợi tóc bay của nhóm Bút nhóm Nắng Thủy Tinh, tôi thật sự rất vui. Cuối cùng thì các bạn đã thực hiện được ước mong của mình là tập hợp những sáng tác của bút nhóm trong giai đoạn đầu hình thành, những tác phẩm đánh dấu một thời tuổi trẻ với những nhiệt huyết, những đam mê cháy bỏng.

>> Đọc tiếp…

CÓ KHI

Có khi ngày vội vã

bỏ lại thằng bé cầm con diều ngơ ngác trên cánh đồng trơ gốc rạ

chưa kịp ngỡ ngàng

buồn vui

lũ ốc vùi sâu vào vỏ của mình

>> Đọc tiếp…

Vậy mà thoáng chốc đã mười năm từ khi Bông Tràm đăng bài viết đầu tiên vào ngày 3/1/2011. Kể từ ấy, đều đặn hằng ngày, những truyện ngắn, bút ký, tùy bút, thơ, phê bình, dịch thuật… được Bông Tràm chuyển tải đến với bạn đọc xa gần. Và cũng từ đó mọi người biết đến một website văn nghệ nho nhỏ nơi đất phương Nam bạt ngàn những cánh đồng mênh mông sóng lúa.

Với chủ trương ươm mầm, giới thiệu các sáng tác và giao lưu, trao đổi về văn học nghệ thuật trên tinh thần phi lợi nhuận, Bông Tràm là nơi mà mọi tác giả đều có thể gửi gắm, chia sẻ những sáng tác của mình đến với bạn đọc. Ở nơi đó, độc giả khắp nơi cũng có thể dễ dàng tìm đến những trang viết đa dạng, chân tình.

Mười năm hoạt động, Bông Tràm từng bước khẳng định được vị trí của mình trong lòng những người yêu mến văn học nghệ thuật. Tuy chưa phải là một diễn đàn tầm cỡ, nhưng ở một góc độ nào đó Bông Tràm đã có những đóng góp tích cực cho hoạt động văn học nghệ thuật khu vực nói riêng và cả nước nói chung.

Từ một trang blog ban đầu với lực lượng cộng tác viên hạn chế trong khu vực, giờ đây Bông Tràm đã là một website văn học nghệ thuật có lực lượng cộng tác viên trải dài từ Nam ra Bắc và cả hải ngoại. Từ những cây bút với những trang viết đầu tiên, đến những nhà thơ, nhà văn đã có tên tuổi, có chỗ đứng trong làng văn học, tất cả đều đến với Bông Tràm bằng một tinh thần sẻ chia không vụ lợi. Trong mười năm qua cũng đã có rất nhiều cây bút trưởng thành từ những trang viết được đăng tải trên trang nhà.

Là một website tự thân vận động, không hề có nguồn kinh phí để hoạt động, không nhận được tài trợ của bất cứ tổ chức nào, nên Ban Chủ nhiệm hoàn toàn không thể có nhuận bút cho các tác giả khi gửi bài tham gia đăng tải trên webiste. Nhưng với tình yêu văn chương, nghệ thuật, trong mười năm qua, các tác giả vẫn đều đặn chia sẻ các sáng tác của mình với trang nhà, giúp Bông Tràm duy trì hoạt động của mình.

Để đáp lại những tình cảm đó, Bông Tràm luôn nỗ lực cải tiến và nâng cao chất lượng. Trang nhà có nhiều chuyên mục mới với nội dung phong phú, các bài viết liên tục được cập nhật hàng ngày phục vụ nhu cầu thưởng thức của bạn đọc gần xa. Đến nay, với gần 3500 bài đăng ở nhiều thể loại (truyện ngắn, bút ký, tùy bút, thơ, phê bình, dịch thuật…) với 400 cộng tác viên thường xuyên. Website đã thực hiện được 22 chuyên đề đặc biệt và xuất bản 3 tuyển tập văn thơ nhiều tác giả.

Đánh giá về trang nhà, tác giả Hữu Du cho biết: “Tôi bắt gặp và ngưỡng mộ sự làm việc chu đáo, chỉnh chu của những thành viên Ban Chủ nhiệm Bông Tràm. Từ khâu biên tập, lên bài vở đến việc trả lời thư, sắp xếp, bố trí các chương mục khác, vừa mang tính khoa học lại vừa đáp ứng được tính thẩm mỹ cần có của trang văn học nghệ thuật, cho tôi bài học về sự mẫu mực trong công việc, giao tiếp”.

Có thể nói, Bông Tràm đã khẳng định được vị trí đứng của mình trong dòng chảy văn học nghệ thuật của khu vực và cả nước. Tính đến thời điểm hiện tại, Bông Tràm là website văn học nghệ thuật duy nhất hoạt động ở đồng bằng sông Sửu Long. Website có được chỗ đứng như hôm nay, chính là nhờ vào sự đóng góp của các nhà thơ, nhà văn, các cây bút không chuyên xa gần. Đặc biệt, không thể không kể đến sự ủng hộ nhiệt tình của độc giả khắp nơi dành cho trang nhà.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đáng khích lệ, Bông Tràm trang nhà cũng còn gặp phải những khó khăn nhất định. Đội ngũ nhân sự quản lý website còn thiếu thốn và bận nhiều công việc cá nhân nên bị chi phối trong công tác điều hành trang, việc đăng bài đôi lúc phải bị trì hoãn. Mặt khác, mọi hoạt động của Bông Tràm đến nay đều bắt nguồn từ nhiệt tâm của những người thực hiện, ngoài ra chưa có nguồn kinh phí cố định để duy trì, nâng cao chất lượng trang và tổ chức các hoạt động quy mô khác.

Chặng đường mà Bông Tràm đã đi qua là chặng đường 10 năm hội tụ và lan tỏa niềm đam mê sáng tạo, với không ít gian truân nhưng cũng đầy tự hào. Bởi 10 năm ấy không chỉ là bước đi của thời gian, mà còn là dấu ấn của bao tác giả và tác phẩm đã cùng nhau đóng góp để dựng xây một không gian nghệ thuật đầy giá trị.

Trong hành trình ấy, có những cảm xúc khó có thể quên, những dấu ấn khó có thể phai mờ. Biết bao kỷ niệm buồn vui với chúng tôi, với các bạn, với những người chưa từng gặp mặt nhau nhưng đã biết đến tên nhau qua trang viết. Có lẽ chính sân chơi Bông Tràm bình dị này đã thắt chặt tình cảm của các văn nghệ sĩ khắp nơi, giúp chúng ta có một quãng thời gian đáng nhớ đã đồng hành, gắn bó, sẻ chia… đầy ý nghĩa!

Ít ai biết rằng, một trong những bài đăng đầu tiên trên Bông Tràm vào 10 năm trước, tác giả Nguyễn Thường đã viết: “Trong ký ức của mình, mùa gặt xôn xao khi ngọn gió chướng thổi về. Bông sậy, bông lau nở trắng bờ kênh. Hoa tràm cũng đươm đầy mật ngọt gọi đàn ong về làm tổ… Đâu đó tiếng chày quết bánh phồng, cốm dẹp xen lẫn với tiếng pháo vọng về… Và, Tết đã đến cận kề!”. Giờ đây sau 10 năm, Bông Tràm đã thực sự “đươm đầy mật ngọt gọi đàn ong về làm tổ” và… Tết cũng đã cận kề!

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn quý cộng tác viên, bạn viết, bạn đọc đã ủng hộ website văn học nghệ thuật Bông Tràm trong 10 năm qua. Trong thời gian tới, Bông Tràm vẫn rất cần sự hỗ rợ từ phía bạn đọc và bạn viết, tiếp tục đóng góp cho sự phát triển của trang nhà. Rất mong quý bạn sẽ tiếp tục dành những tình cảm tốt đẹp cho Bông Tràm như đã từng suốt 10 năm qua…

PHAN VÕ HOÀNG NAM

––––––––––––––––––––––

>> Vui lòng nhấp chuột vào hình ảnh để về mục lục chuyên đề đặc biệt << 

>> Đọc tiếp…

Chiều Bảy Núi
Tranh đá Bảy Núi của PVHN

Về lại Thiên Cấm Sơn

Về lại Thiên Cấm Sơn

Bao nhiêu thăng trầm những dấu chân mở cõi

Đất phương nam

Vang điệu hò xang

Ở nơi lưng chừng mây núi

Bỗng thấy anh linh người cũ tìm về

Về lại Thiên Cấm Sơn

Núi rừng bỗng như quen, lạ

Chiều biên cương

Sơn nữ thẹn thùng

Ở bên triền non quả dâu ngọt lịm

Nụ cười em e ấp giữa sương mờ

Ngang qua Vạn Linh

Bóng Phật cười lung linh đáy nước

Bao lớp người

Dâu bể, thác ghềnh

Đất Phương Nam có còn hào sảng

Chén rượu Phương Nam chếnh choáng giữa mây ngàn

Núi Cấm mùa này trĩu quả dâu xanh

Tháng tư

Nắng lưng đồi vàng mật

Núi của một ngày Hồng Quân mọng đỏ

Mùa đi qua làm cũ những dốc mòn

Bây giờ con ve đang hòa đàn trong bóng lá

Chiều!

Khói quyện vào mây

Cuối nẻo biên quan nghe sáu câu vọng cổ

Ba trăm năm

Người cũ có cùng ta

23.5.20

Lặng yên nghe em

Lặng yên nghe em

Hãy để vầng trăng đến bên khung cửa nhỏ

Soi sáng những mảnh ký ức chôn vùi vô thủy vô chung

Ngày rồi cũng đi qua

Lặng yên!

Như mây ngang đỉnh núi

Lặng yên nghe em

Cần chi bao lời phù phiếm

Mặt trời vô ngôn khi vẫn ngày ngày thắp lửa sưởi nhân gian

Thinh lặng những bầu trời

Thinh lặng những thiên đường

Thinh lặng những nỗi buồn ngàn vạn năm chìm nỗi

Lặng yên như sông

Muôn đời thủy chung con nước

Đâu có tiếng thở than bờ bến lỡ bồi

Sông lặng lẽ ôm vào lòng bao đục trong nhân thế

Rồi thanh tẩy mình dòng nước lại xanh trong

Lặng yên!

Trải lòng mình để nghe đời nông sâu rộng hẹp

Ngày có dài đâu mà hơn thiệt thị phi

Lặng yên nghe em như một lần về với đất

Sẽ thấy an nhiên giữa bọt sóng đời người. 

5.2020

Khi em vắng nhà

Khi em vắng nhà

Anh loay hoay như gã đàn ông góa bụa

Ly trà bỗng nhạt

Sáng chiều nồi cơm nhỏ vẫn không vơi

Khi nhà vắng em

Con nhện mò mẫm chăng từng nỗi nhớ

Căn nhà rộng hơn

Đêm dài ra theo tiếng con thạch sùng tìm bạn

Chăn gối cô đơn

Khi em vắng nhà

Chẳng có ai cằn nhằn

Cơn say trở nên đơn lẽ

Giông tố ngoài kia anh nghênh ngang hứng lấy

Buồn vui riêng anh biết nói với ai

Khi nhà vắng em

Tiếng đàn anh chừng như không điểm tựa

Ray rức chiều

Giai điệu nhiều dấu lặng

Không có giọng hát em cung điệu chơi vơi

Khi em vắng nhà

Nhớ lắm tiếng mình ơi

Ấm áp bàn tay nữa đêm trở giấc

Mới hay đất trời dù nỗi cơn sóng dữ

Ta ở bên nhau là khoảng trống bình yên.

7.2019

Phan Võ Hoàng Nam

>> Đọc tiếp…

Khi tôi gặp chú Nguyễn Hoàng Nam, cô Võ Diệu Thanh giới thiệu với tôi chú là giáo viên dạy nhạc và là nhạc sĩ. Lần đầu tiên tôi được trực tiếp nghe một người vừa đàn vừa hát hay như vậy. Giữa bốn bề ồn ã, nhưng giọng hát của chú cứ âm vang, trong trẻo vút bay. Tôi say sưa ngồi nghe mà chẳng muốn rời đi chút nào. Ngoài đàn hát ra, tôi còn được nghe các cô chú bàn luận văn chương và âm nhạc. Thật may mắn khi một người vô danh như tôi lại được ngồi cùng các văn nghệ sĩ và nghe mọi người chia sẻ những câu chuyện. Lúc ấy tôi không hề biết chú Hoàng Nam còn là thi sĩ và nghệ nhân.

Đến tận khi tôi cầm tập thơ Nhà không có đàn bà của chú trên tay và đọc, tôi vẫn bị bất ngờ với tên tác giả Phan Võ Hoàng Nam, vì tôi không nghĩ cùng là một người mình từng gặp. Hình như tôi đã đọc một mạch hết cả tập thơ và nhận ra bài nào tôi cũng thầm khen là chú viết hay. Ngôn ngữ thơ giàu hình ảnh và đậm chất trữ tình, lúc mộc mạc đơn sơ như làng quê Việt Nam nơi có người mẹ tảo tần vì chồng con, lúc lại sâu sắc và đầy tính triết lý của một người từng trải bao sóng gió cuộc đời. Thế giới Phan Vũ Hoàng Nam vẽ lên bằng những câu thơ thật sự rất đẹp, đẹp như chính tâm hồn nghệ sĩ của tác giả vậy. Tôi rất muốn kể với mọi người rằng thế giới ấy đẹp ra sao, nhưng tôi cũng nhận ra ngôn từ của mình không thể nào bao quát được hết vẻ đẹp kia. Nên tôi chỉ có thể giới thiệu cùng mọi người một góc của thế giới ấy mà thôi.

Trong tập thơ Nhà không có đàn bà có một bài khiến tôi thích thú ngay khi đọc. Bài thơ ấy là Ngày mai, vì ở trang đầu tiên của cuốn sách, hai câu thơ cuối trong bài được dùng làm lời giới thiệu. Tôi hiểu, có lẽ đây là hai câu tác giả thấy tâm đắc nhất trong cả tập thơ. Nó giống như lời đề tặng dành cho người tri kỷ, nó gây ấn tượng bởi một tình yêu vượt ra ngoài quy luật sinh tử.

Hai câu thơ ấy tôi xin được nhắc đến ở phần cuối. Còn bây giờ hãy cùng tôi bước vào thế giới của Ngày mai.

Có thể...

Ngày mai...

Những cánh hoa héo úa

Nhựa sống cạn khô

Khúc giao mùa rơi vào tĩnh lặng

Ừ dẫu thế!

Hương lan chiều nay vẫn ngát

Vườn nhà em vừa nhú một chồi non

Buổi chiều nơi khu vườn tĩnh lặng, nhành lan toả ngát hương thơm. Có một người đang ngắm hoa và nhìn thấy trước tương lai hiển nhiên rằng hoa sẽ tàn, cây sẽ héo mà chẳng đợi được đến buổi giao mùa. Người ấy không hề buồn dù hiểu quy luật của tự nhiên là như thế, bởi vì "vườn nhà em vừa nhú một chồi non", sự sống này mất đi, sự sống khác đã đâm chồi nảy lộc. Nhành lan vẫn cố toả hương dẫu biết có thể là lần cuối, vì nhành lan muốn sống trọn vẹn đời mình.

Có thể ngày mai...

Tình yêu chỉ là trò cợt nhả

Chẳng có buổi bình minh

Và lũ chim không còn đi truyền lời sấm

À thế...!

Cạn chung ta say cùng đất

Chén rượu chiều nay vẫn ấm tình người

Và người ngồi trong khu vườn chiều lại tiếp tục suy tư về tương lai. Một tương lai tối tăm không có ánh mặt trời soi chiếu, còn tình yêu chỉ như một trò đùa. Tương lai ấy sầu muộn đến mức loài chim cũng không còn muốn gieo thêm nỗi buồn bằng lời sấm của mình. Nhưng chuyện của ngày mai đó còn chưa xảy đến, người đàn ông vẫn ngồi cạn chung với đất, một tri kỷ hữu hình mà lại vô hình. Để rồi cảm thấy chén rượu trên tay "vẫn ấm tình người".

Có thể ngày mai những nỗi đau còn đó

Đừng đánh rơi, dù chỉ chút niềm tin

Ngày dẫu buồn tênh

Bình minh vẫn nguyên ước vọng

Ta có hôm nay để yêu những cuộc đời

Có thể ngày mai... chỉ là cơn mơ

Vụn vỡ tiếng cười

Vụn vỡ những mảnh đời

Cuối trời thinh lặng

Dẫu mai anh và em chỉ là hạt bụi

Ta lại rong chơi giữa cõi vĩnh hằng

Đắm chìm trong những suy tư miên man, cuối cùng người ấy cũng hiểu ra rằng ngày mai tất sẽ đến, những niềm đau không tan biến, nỗi buồn vẫn cứ hiện diện. Nhưng người sẽ không đánh mất niềm tin, người vẫn ước nguyện một bình mình tươi sáng và biết ơn vì còn "có hôm nay để yêu những cuộc đời". Biết đâu được ngày mai chỉ là một giấc mơ và tất cả đều trở nên vụn vỡ nơi "cuối trời thinh lặng".

Tôi là một người trẻ, chưa trải qua những điều người trong thơ đã nếm trải, chưa hiểu hết những điều người trong thơ đã chiêm nghiệm. Tôi chỉ nhìn thấy trước mắt mình là một người đang ngồi với nỗi sầu muộn bên buổi chiều tĩnh lặng. Thế nhưng trong nỗi sầu muộn ấy lại tràn đầy niềm tin ở một tương lai tốt đẹp và tình yêu bất tận dù cái chết cũng không thể chia lìa. Tôi vẫn thường nghe câu "sinh ra từ cát bụi thì trở về cát bụi", người hiểu rõ điều này và đón nhận nó rất bình thản: dẫu mai sau có là hạt bụi ở cõi vĩnh hằng thì anh và em vẫn tiếp tục rong chơi cho đến ngày được sinh ra lần nữa. Vâng, đó là hai câu thơ tôi thích nhất, cũng là hai câu mở đầu của tập thơ.

Nếu để ý kỹ sẽ nhận ra trong Ngày mai tác giả cố tình lặp lại cụm từ "có thể ngày mai" ở mỗi khổ thơ nhưng cách trình bày lại khác nhau. Tôi không hiểu dụng ý của chú, nhưng tôi cảm thấy sự ngập ngừng trong lời nói thể hiện qua dấu ba chấm (...). Càng về cuối thì sự ngập ngừng giảm dần và lời nói tự tin hơn hẳn. Giống như lời nói lúc tỉnh táo lại không thể thoát ra một cách tự nhiên và chân thành bằng lúc người ta đang say vậy.

Tôi không biết những cảm nhận của mình có đúng với ý của tác giả hay không. Tôi chỉ muốn để mọi người cũng hình dung ra được một phần nào thế giới đẹp đẽ bằng ngôn từ mà Phan Võ Hoàng Nam đã xây nên trong tập thơ Nhà không có đàn bà. Qua tác phẩm này, tôi cảm nhận được một tâm hồn đầy thi vị, một con người đầy tính nghệ sĩ mà tôi may mắn có lần gặp gỡ.


Kim Thoa

>> Đọc tiếp…

Miền yêu được trải dài qua năm tháng, trên những con đường, địa điểm, vùng miền, những lần của duyên gặp gỡ, của cái bắt tay thân ái, của nụ cười chao nghiêng, của lời thương nhắn gửi tình cảm nồng nàn ấm áp và cả những dư vị đắng chát đời người. Qua cảm nhận có chút “vị tình” tất cả đều đáng trân trọng, để khoang tình của nhân vật trữ tình trong “Nhà không có đàn bà” của nhà thơ Phan Võ Hoàng Nam “chật ních” những kỷ niệm – để giờ đây “miền yêu” sóng sánh ắp đầy ấy được hồi tưởng hôi hổi thiết tha, da diết trên “dòng đời đang trôi”.

Miền yêu trong “Nhà không có đàn bà” của nhà thơ Phan Võ Hoàng Nam được “tái hiện”, “cài” thực tiễn của quá khứ cùng hiện tại theo không gian, theo thời gian và những cảm xúc chín mùi “thơm lừng” từ trong tiềm thức, nhận thức của một nhà thơ đã đi qua, đã trải qua, nếm đủ “mùi, vị” cung bậc cảm xúc của hỉ, nộ, ái, ố, của tham, sân, si, danh vọng  và những giá trị thiêng liêng “vô nhãn, hữu trọng”  như trong  bài “Tháng tư, Tháng năm, Tháng bảy và mẹ, Tháng Sáu, Cuối hạ, Một ngày” hay “Mưa chiều, Bến quê, Nắng đồng bằng”... và miền yêu đó như dòng sông phù sa đỏ hồng đa nhánh chảy miên man, thao thiết, lúc ồ ạt “cởi lòng” như đập nước mở, lúc nhẹ nhàng, hài hòa chất phát được thể hiện trong tình yêu lứa đôi, tình quê hương, tình cảm của người con kính yêu mẹ...

Trong tình yêu nam nữ ở tập thơ “Nhà không có đàn bà” của Phan Võ Hoàng Nam không ồn ào cào cấu, không ngôn tình sướt mướt. Cái tình ngọt ngào bình dị lắm, trầm dịu mà dõi theo... đằng đẵng, thông suốt hành trình của một đời người, nó neo đậu "vào ký ức", luôn giăng mắc khai sinh ở hiện tại để "Người tóc trắng đêm đêm đợi sáng/Dấu hài xưa... cánh nhạn cuối chân trời" (trong bài cùng tiêu đề với tập thơ). Cái tình son sắc thủy chung đáng ngưỡng mộ. Chính vì lẽ đó không cần lộ liễu "đao to búa lớn", không cần nhắc nhở phơi bày, cái tình như mưa xuân, nhẹ thấm, càng nhỏ nhẹ càng thấm sâu, đọng lâu... giống như thứ rượu ủ lâu ngày, "uống ngọt lắm thế rồi say... lịm". Tôi thích, trân kính thứ tình cảm "đắt sắt ra miếng", thứ tình cảm bền lâu thuần khiết, thánh thiện này... càng thích, tôi càng trân trọng ngôn ngữ thơ bình dị như chính người thơ vậy. Nó đẹp và gần gũi của khí thở, của bản ngã con người trong cuộc sống vốn rất đơn giản nhưng rất thiêng liêng.

“Chợt xa chợt gần/ Như mưa chợt nắng/ Chợt khóc/ Chợt cười/ Chợt lạ/ Chợt quen/ Em là thơ ta nối dài giai điệu/ Viết bản tình ca yêu mãi một đời.” (trong bài Em)

Hay:

“Cuối hạ rồi/ Em còn son phấn/ Đêm còn ru/ Chăn gối còn nồng/ Người tình ơi đã yên bến đỗ?!/ Hò hẹn xưa xin gửi mây bay. (trong Cuối hạ). Và còn đây nữa: Người ta bảo "tình chỉ đẹp khi còn dang dở" để "Khắc khoải một vòng tay”, trong "Tháng tư" đầy "tiếc nuối" của cái duyên "lỗi nhịp", của "mất một bờ vai"... để "ngẩn ngơ" "tìm lại những vần thơ" mong cái ngày xưa cũ của tiềm thức "tái hiện" "giữa nắng tháng tư"... Ôi, "Tháng tư" và nhiều bài khác của Phan Võ Hoàng Nam có cái buồn đẹp mà se sắt lòng. Cái se sắt không gầm rú inh ỏi mà như "muối ngấm" sót, đau và lịm nữa...

Miền yêu quê hương trong “Nhà không có đàn bà” ngọt đằm, chiều sâu lắm và có những khoảng suy tư, trăn trở để khi “quyền năng ngôn ngữ” biểu cảm diễn giải chủ định, ý tưởng hay đơn giản chỉ là điều muốn nói, muốn làm, muốn thể hiện vì thế mà đồng điệu hơn với "nỗi niềm" của đời người, của hành trình tịnh tiến đã "ứa đầy" chỉ cần "một làn gió nhẹ thổi, một chất xúc tác cực nhỏ, một đòn bẩy chạm vào sẽ làm cho nỗi niềm của dòng sông tình đó ào vỡ"... Thơ của Phan Võ Hoàng Nam nhẹ nhàng, bình dị mà đằm sắc, xa xăm là vậy... "khi cảm xúc đẫy đầy, thơ sẽ lên tiếng" và do “Quê là niềm thương yêu, trân trọng. Ở đó một trời ký ức của tuổi thơ, những kỷ niệm ngọt ngào, của cái thời chớm yêu hay "liêu xiêu" ai đó... sẽ song hành, nhắc nhớ nhân vật trữ tình hay có thể chính nhà thơ?! Dù là ai thì miền quê luôn là cái nôi ấm êm, là vùng ký thác gửi trao những vui buồn thời hoa niên và muối tiêu... mà nhà thơ đã chắt lọc hồn mình gửi gắm, “đan, gắn” vào thơ.

“Tháng ngày, đi qua bao bờ bến/ Dòng sông xưa vẫn réo rắt khôn nguôi” (trong bài Bến quê)

Hay:

“Chốn quê ơi! ngược xuôi bao con nước/ Mùi canh chua quyện mãi... một đời”

và đây nữa, “Chiều quê tôi/ Xóm nhỏ yên bình khói quyện mây lưng triền dốc/ Núi gối lên đồng, mơ mùa xanh câu hát/ Sóng lúa thì thầm lời hứa thủy chung” (trong Quê tôi)

... Mẹ và Quê hương chỉ có một, thơ về mẹ một miền trân kính. Nhà thơ Phan Võ Hoàng Nam viết về mẹ với tình yêu kính vô bờ cùng dòng cảm xúc nghèn nghẹn xúc động và xa xót.

“Mẹ xa rồi/Xa khung trời cổ tích/ Cô tiên đâu còn để xoa dịu nỗi đau/ Con đi giữa đời tìm chim phượng hoàng đòi khế/ Chỉ thấy nhân gian rao bán dối gian” (trong Cổ tích của mẹ)

Hay:

“Mẹ một đời oằn vai sương gió/ Cho con bình yên đi giữa nhân gian/... / Sao không có chiếc cầu về ký ức/ Cho con nằm nôi nghe câu hát ầu ơ” (trong Tháng bảy và Mẹ)

Người ta ví "Cuộc đời là bể khổ và thơ là bát canh múc từ bể khổ đó”... liệu có đúng?! Thơ Phan Võ Hoàng Nam ta thấy "cuộc đời là dòng sông”, “cùng con nước lớn ròng, những dòng kênh vươn dài xứ sở”, có "nhánh" vui buồn, có "lớp" trăn trở sầu thương, có "bến bờ" ngát xanh, có “triền đê dang tay ôm xóm thôn yên ả” và có hạt phù sa ươm mầm... nhưng ám ảnh, giăng mắc là những "đợt" sóng cô đơn của "cánh nhạn" hoàng hôn bay... có thể với con mắt vị nể có phần tôn kính nhiều sự khiếm diện của tôi để nhãn mãn càng trở nên độ phóng đại "trên tầng" của những đi ốp chăng?!

“Ta đón tuổi mình/ Không có nến/ Không hoa/ Ngày mỉm cười mỉa mai tóc trắng/ Xếp lại ngược xuôi/ Hát lời kinh nhổ/ Ly cà phê đọng những tháng ngày (trong Sinh nhật). Hay trong bài “Về đâu cuối nẻo đường” là điệp khúc và ngữ nghĩa của từ “về đâu” lặp lại rất nhiều lần, là câu hỏi xoáy vào tâm can những đau đáu buồn tủi...

Thơ Phan Võ Hoàng Nam là sợi tình mộc mạc chân thành, là niềm san sẻ mong được nhìn nhận, đón nhận và trân yêu, bởi lẽ đơn giản mà đáng quý, thơ giống vẻ đẹp tâm hồn nhà thơ vậy, chân thành và nguyên chất.

"Nhà không có đàn bà" của Phan Võ Hoàng Nam, nhân vật trữ tình trong cuộc hành trình tìm lại chính mình, đến với bản ngã thiện lương, đánh thức những khát khao mong mỏi hướng đến, mong đạt, với miền quá khứ nhiều kỷ niệm đáng trân trọng. Ở đó, nhân vật trữ tình như người “khâu, vá, thợ lắp ghép cẩn thận, tỉ mỉ và chu toàn nâng như nâng trứng, hứng như hứng hoa đối với những sợi tình vắt ngang đời, với những kỷ niệm, với “em”, với người thân, với cảnh vật hiện diện lưu khắc đời người... Nó là "Miền yêu trên dòng đời trôi", “Miền yêu được tái hiện giữa cuộc sống thực tại, hiện tại, được song hành với cuộc sống đương đại để thấy rằng quá khứ nhiều ngọt ngào, yêu thương, nhiều kỷ niệm nhưng cũng nhiều mất mát và hiển nhiên “hiện tại” bắt nguồn từ "ngày hôm qua". Đây là một cuộc hành trình tìm lại chính mình trong miền yêu đó.

"Tôi đi qua những cánh đồng, qua những dòng sông/ Tôi đi tìm tôi thở phôi thai mầm sống/ Thở mong manh như hạt bụi/ Thuở tôi và em chỉ là chút hư vô". Để biết "Một kiếp lênh đênh/ Giữa đường trần muôn lối/ Mong manh thân xác, lạc bước phiêu du/ Hun hút trời xa, ai quen ai lạ/ Hỏi bảo giờ tìm được ra tôi". (Trong bài Đi tìm... tôi"

Thơ Phan Võ Hoàng Nam hiền hoà "vì người vì đời" "Ta hoá thân vào dòng sông/ Ta hoá thân thành những cơn mưa/ Ta hoá thân thành tia nắng đầu ngày/ Ta hoá thân vào những đêm khuya/ Ta hoá thân thành nghìn đốm lửa"... mục đích duy nhất" Sưởi cho người chút lạnh đêm đông" (trong Hoá thân). Vâng, tôi hy vọng và mong sự “Hóa thân” này không những để “Miền yêu” xưa cũ luôn được trân trọng mà góp phần làm đẹp hơn ở cuộc sống hiện tại vốn rất nhân văn của nhà thơ Phan Võ Hoàng Nam, đồng thời ấm nồng lan tỏa tới nhiều thế hệ độc giả, những tâm hồn đồng điệu cũng yêu người và yêu đời tha thiết.

Hà Nội 30.10.2019

Nguyễn Thanh Huyền

>> Đọc tiếp…

Trần Quang Khanh

Ngày xưa, một thuở hoang sơ, tương truyền Trái Đất này chỉ có một gã đàn ông lủi thủi một mình! Thế là ông ta đã cầu xin vợ chồng Thượng Đế xem xét coi có cách nào xua tan cảnh huống ấy. Một chút phân vân, Ông Bà Trời bèn quyết định cấy từ khung sườn cột của người đàn ông ấy và quẳng tới một vùng trời xa thẳm. Đức Ngọc Hoàng phán truyền cho gã một cuộc hành trình đi tìm nửa mảnh thân còn lại. Đó chính là truyền thuyết về tình yêu của cõi hạ giới. Có điều suốt cả một đời là hai người ấy chẳng ai tìm gặp được ai!

Có chuyến đi dài hơn đất trời và không thể đến nơi… (Lê Cát Trọng Lý)

... Cho dù đôi lứa đã chung sống với nhau hết cả một kiếp người.

Tất nhiên, vẫn có tổ ấm hạnh phúc êm đềm (khi đã ráp nối được nửa mảnh thân còn lại của mình)

Một thoáng của hồi ức ấy đã đưa tôi đến với tập thơ “Nhà không có đàn bà” của tác giả Phan Võ Hoàng Nam – một nhân vật tài hoa trong làng văn nghệ của An Giang tỉnh nhà.

Một tập thơ có nét riêng lạ lẫm. Chẳng có lời tựa mà chỉ có nhan đề rất mộc mạc nhưng lại tạo được sự ngỡ ngàng và ấn tượng đậm. Ru hồn độc giả bởi những khám phá sâu lắng, mới mẻ của hơn 40 tác phẩm trong quyển sổ thơ này. Từ cảm hứng sáng tác tới các phương thức tạo tác các bức tranh thơ đa sắc màu.

Kiểu dạng (motif) sáng tác của nhà thơ Phan Võ Hoàng Nam chịu ảnh hưởng của luồng gió Tây phương, với những vần thơ tự do.

Điều trước tiên trong khi tôi đọc được nguồn tư tưởng chủ đạo của tác giả là âm hưởng buồn man mác, sắc màu triết lý nhân sinh được gửi vào nhịp điệu và ngữ điệu thơ. Khi ngắt quãng, lúc liền mạch theo cảm xúc.

Đừng nuối tiếc, ngày qua như tiếng thở

Không với sắc, sắc không là thế.

                                                  (Viết cho những con trai)

Tội nghiệt vương mang, nhân nào cho quả

Phút chào đời đã tức tưởi niềm riêng

                        ... Được mất hơn thua

                       Phù phiếm trò đời

                                                 (Nhân thế)

Trong “Tháng Sáu” có chất nếm trải, đậm đặc triết lý Thiền:

Chơi vơi những niềm riêng

Day dứt kiếp phù sinh

Phận lá

Gió vô tình không níu giữ

Lặng lẽ những linh hồn cười khóc lẻ loi.

  Tác giả đã Đi tìm… tôi. Phải chăng đây là cuộc mở đầu cho chuyến kiếm tìm nửa mảnh thân còn lại của mình: “Tôi đi tìm tôi – giữa phố đời vạn nẻo”.

Tôi đi tìm tôi

Thuở mong manh hạt bụi

Thuở tôi và em chỉ là chút hư vô

Tôi đi tìm nơi đánh dấu lúc quay về

Để được biết còn bao ngày rong ruổi

Và sau hết là niềm hy vọng dù rất đỗi mong manh:

Hun hút trời xa, ai quen ai lạ

Hỏi bao giờ tìm được ra tôi!

Dòng thơ tự sự có dáng dấp độc thoại nội tâm. Tự nhìn lại bản thân mình… để nghiệm ra “kẻ thù” đáng ngại nhất là chính mình. Từ đó định hướng, điều chỉnh chừng mực – nếp ngăn của não bộ.

Có đôi lúc nhân vật trữ tình lang thang, ngao du khắp nơi chỉ một thân – một mình mà thôi:

Tôi đi qua những cánh đồng

Tôi đi qua những dòng sông

…..

Một kiếp lênh đênh

Giữa đường trần muôn lối

                                         (Đi tìm… tôi)

“Đi tìm ...tôi”- Phải chăng là tìm bạn đồng tâm, tìm người tri giao, tri kỷ. Đọc hết cả mọi ngóc ngách trong tâm hồn mình, thấu hiểu mình.

“Đọc” Phan Võ Hoàng Nam, tôi cảm nhận được tiếng sét ái tình đã đánh trúng tim óc nhân vật trữ tình. Cho nên chủ thể của từng thi phẩm luôn cảm thấy hết sức khổ sở cả đời. Cánh chim lạc xoải cánh trong nỗi nhớ cô liêu. Có những câu thơ vô vọng khi bày tỏ lời thì thầm, tâm sự. Có ai đọc được nỗi đau đớn của một kiếp người khi tác giả đón ngày “Sinh nhật” của mình:

Ta đón tuổi mình

Không có nến…

…

Hát lời kinh khổ

Và

Ly cà phê đọng những tháng ngày

Ai nhớ chăng ai? Chỉ còn lại mình ta trong quạnh quẽ. “Một mình mình biết, một mình mình hay”. Phải chăng có một thời gian dài không ai chia sẻ vui buồn? Để rồi tìm đến:

Buổi cơm chiều hiu quạnh

Chén rượu buồn đắng chát bờ môi

Ba mươi mùa thu qua cửa

Trôi xuôi

Không có những nụ hôn

Đêm thở dài cùng với bong

Nhà không có đàn bà

Những gã đàn ông say quắt quay

Chất men nồng làm thành chất xúc tác thơ: “Chiều nay ta say cùng mưa” hoặc “Nỗi lòng rách rưới cơn say” (Nghe mưa)

Cụm từ sử dụng thật mới lạ và sáng tạo. “Say quắt quay” thay vì “say bí tỉ”, “say lúy túy”. “Say quắt quay” ở đây gợi hình ảnh men say đỉnh điểm đến độ quá “quắt”, đã huốt từ lâu rồi thậm chí còn “quay” như cuống cuồng. Đậm chất phiêu linh, lãng đãng, bộ não đã mất thăng bằng. Hay nói khác hơn người thơ ấy đã không còn cảm giác của một sự quân bình!

Bữa cơm của tổ ấm đã thiếu hơi ấm nồng vì có “ba gã đàn ông”, thiếu hẳn vị trí trọng yếu của một người đóng hai vai. Trong khi nhân vật trữ tình lại tự vấn lương tâm dẫn đến sự hiện thân của nhân vật “vô tình”, trong sự quay quắt ngoảnh tìm qua song cửa “ba mươi mùa thu” trôi xuôi.

Sau ba mươi mùa thu trôi qua chẳng một thoáng bình lặng, êm đềm. Một “Tháng tư” bẵng đi, sau mấy chục năm hết sức đau khổ, chất chứa. Nay vẫn chơi vơi… Để rồi… thâu tóm từng dòng hồi ức đong đầy trong từng ngăn kệ thơ. Trong mỗi khổ thơ biến thể, phá cách khi năm dòng, khi sáu dòng thậm chí đến cả chín dòng.

       Tháng tư

       Nắng vàng bông hoa dại…

       ...Tháng tư

       Hai bốn phím thời gian

       ...Đàn lạc cung

       Buồn!

       Bao khúc nhạc dở dang, ngày xa khuất

…Tháng tư xôn xao ký ức

Vầng trăng úa màu

Bàn tay ai còn đợi vòng tay!

                               (Tháng tư)

Mỗi khổ thơ lắng đọng một kỷ niệm đẹp nhưng đượm buồn. Điểm nhấn trọng âm ở đây được diễn tả qua thi pháp thời gian: “Bao nhiêu lần tháng tư”. Đây là phương thức điệp cấu trúc cú pháp với dụng ý làm nổi bật hồi ức: “Tháng tư… Tháng tư…”. Tháng kỷ niệm của tình cảm lứa đôi – phải chăng là dấu ấn không thể nào quên luôn khắc sâu trong tâm trí tác giả? Một sự chung tình.

Nổi bật trong các vần thơ tự thán, đậm đà những lời chất vấn dưới dạng câu hỏi tu từ:

Biết đâu là chốn bình yên?

...Bao lâu hết đoạn đường trần?

                               (Nhân thế 2)

Tác giả khắc họa hình tượng người mẹ liên tưởng từ truyện cổ dân gian. “Tấm Cám”, “Ăn khế trả vàng” được hồi tưởng qua lời kể người mẹ:

Mẹ dắt con qua miền cổ tích

...Ngựa về dinh, hoàng hậu Tấm đẹp duyên

                     

Chúng ta hãy cùng nghe lời mong ước “ngô nghê”, đáng yêu của nhà thơ:

        Mẹ xa rồi

Xa khung trời cổ tích

Cô tiên đâu còn để xoa dịu nỗi đau

Con đi giữa đời tìm chim phượng hoàng đòi khế

                                                                   (Cổ tích của mẹ)

Phần lớn các bài thơ của Phan Võ Hoàng Nam đều được vận dụng phối hợp các phương thức biểu cảm, tự sự và lập luận xoay quanh cái trục: nhân - quả. “Đàn ông nông nổi giếng khơi/ Đàn bà sâu sắc như cơi đựng trầu”. Cho nên, tập thơ có hai mảnh thân: Một là, sự yếu đuối không lối thoát đến độ cùng cực; Hai là, một sự bừng tỏa hồi tỉnh trong nhận thức mới, tìm được cái ta bản ngã sau những khoảnh khắc đong đầy tiếc nuối có trong đó chút ít sự ân hận để tìm lại... “Tôi” đi đến cảm thức “giật mình, mình lại thương mình xót xa” (Tố Như)

Đọc thơ của thi sĩ Hoàng Nam, luôn bàng bạc niềm xa vắng trên từng trang thơ. Đó là niềm thương nhớ khi xa vắng người đàn bà (người mẹ của tác giả và người mẹ của các con). Như vậy, nhân vật trữ tình đã có hai “người mẹ” (Nhưng không rơi vào cảnh huống: Hai người đàn bà giành một người đàn ông!)

Trong bài “Quê tôi”, hình tượng người mẹ, người cha công lao cao vời được ghi khắc:

Con cá quẫy đuôi

Mẹ tảo tần khuya sớm

Cánh cò chơi vơi, cha ngụp lặn một đời

Chiều quê tôi

Bóng núi chập chùng

Tiếng chuông chùa ngân nga

Xóm nhỏ yên bình khói quyện mây...

Tứ thơ thật tinh tế, cảm xúc và gợi hình ảnh thật điển hình và sinh động. Cách dùng từ láy giữ chức năng gợi tả và biểu cảm thật đắt.

Thêm một định nghĩa về cuộc tìm hạnh phúc. Cuộc tìm là cả một chặng đường dài. Tìm lại – hoài cổ trong tâm trạng – tìm để soi xét chính mình. Hạnh phúc tìm ở đâu? Phải chăng bên trong những gì chưa hạnh phúc? Do ta chưa cảm nhận được?

Thế nên, có đôi lúc người ta lại hụt hẫng, chới với khi sống trong cõi ảo giác. Bài thơ “Một ngày…” là minh chứng rõ nét nhất: Một ngày về lại miền hoang tưởng, ta lại bắt gặp ta, bé bỏng, dại khờ và lẻ loi như một vì sao xa lạc lõng cuối trời. Nơi hoang tưởng, cả giấc mơ cũng chừng như hiện hữu… nhưng khẽ chạm vào tất cả đều tan biến…

Phong cách thơ và lối diễn đạt mới, sau thời khắc bươn bả tìm một ngã rẽ mới. Đến với những kiểu dạng như thế, các thi nhân đều nhận thức được sắc thái riêng của lối thơ văn xuôi. Gợi nhắc Rabindranath Tagore – nhà thơ Ấn Độ nổi tiếng toàn cầu với cốt chất ngữ điệu, giàu tính nhạc. Bài thơ “Một ngày” được nhà thơ Phan Võ Hoàng Nam sáng tác thật sáng tạo. Tác phẩm có 6 khổ thơ, mỗi khổ thơ lại có dáng dấp riêng.

Những tưởng tác giả còn u uất, ảm đạm và bế tắc khi nhìn lại những gì đã qua... Khi đến bài thơ kết “Một ngày …”, thâu tóm chủ đề tư tưởng của cả tập thơ trong ánh nhìn xa xăm, ôm ấp kỳ vọng trong niềm lạc quan, như chất lửa của tác giả Phan Võ Hoàng Nam:

Một ngày tìm lại chính ta, tìm lại những yêu thương được cất giữ nơi sâu thẳm của trái tim.

Tình yêu vẫn còn đó, vẫn âm ỉ như ngọn núi lửa giữa lòng đại dương. Tình yêu em nơi chốn bình yên, ta trú thân khi đời giông bão…

…Một ngày… chợt nhận ra bao nỗi đời riêng, những được mấy hơn thua chỉ là trò phù phiếm. Rũ tay ở cuối đường có gì đâu là còn lại…

Bài thơ như một lá thư tâm tình, phân bày cõi lòng. Bởi tác giả đã hóa thân một con người mới, buông xả nhận thức lệch và đưa tay vẫy chào dĩ vãng, bi ai, hỉ nộ…

Điều thu hút, lôi cuốn có sức lay động độc giả không chỉ ở ngôn từ chắt lọc mà còn ở ngữ nghĩa đan xen nhau, trì kéo nhau, trong bố cục mạch lạc của thơ Phan Võ Hoàng Nam.

Tác giả đã tạo mảnh đất màu mỡ cho các sáng tác nhờ vào tứ thơ. Tứ thơ chủ đạo của thi sĩ Hoàng Nam đi từ cách diễn tả cảm xúc thật mạnh mẽ trong bút pháp tả thực và cách điệp cấu trúc cú pháp, câu hỏi tu từ. Bên cạnh đó, cũng cần kể đến sự chọn lựa hình ảnh đặc trưng, sử dụng từ láy giàu chất tạo hình. Thêm vào đó là tiết tấu, nhịp điệu trong từng câu thơ, dòng thơ… có hồn, xao động.

Chìa khóa thơ không bị trật chìa mới mở được cánh cửa đi vào thế giới thơ. Tìm đúng tứ thơ chính là tìm đúng chìa khóa gốc của ổ khóa. Khi có sự phát khởi sáng tạo, độc đáo, khác vời, lạ lẫm thì mới cuốn hút được những bạn thơ khác.

“Khơi nguồn chưa ai khơi” (Nam Cao)... Hay nhà ngôn ngữ bậc thầy – danh sĩ An Chi đã từng nói về ý nghĩa của câu đối chỉnh nhất:

“Tửu phùng tri kỷ thiên bôi thiểu

Thi khiếm đồng tâm bán cú đa”

(Rượu gặp tri kỷ ngàn ly là ít

Thơ vắng bạn thơ nửa chữ cũng rườm).

     Khép đóng quyển sách thơ nho nhỏ trong tay, tôi như nghe đâu đây một thoáng “ứng xử lệch”. Có một điều gì đó chơi vơi, ngoài tầm với của nhà thơ. Thiết nghĩ – gốc rễ của điều này cũng xoay quanh cái hữu hạn và vô ngã của một kiếp người. Người xưa thường nhận định vạn sự tùy duyên. Vòng xoay của vũ trụ, mọi người cần phải chấp nhận. Có những chuyện đâu phải cứ “muốn là được” đâu? Dòng đời vốn một thời khổ nhọc. Rồi cũng có lúc vui sướng. Nhà thơ Phan Võ Hoàng Nam đã từ bóng tối ra đến ánh sáng của nhận thức.

                                                                             

 

Tháng 10/2019

Trần Quang Khanh

>> Đọc tiếp…